Jesień w górach – gdzie jechać i jak przygotować się do wyjazdu?

Jesień w górach ma kilka zupełnie różnych odsłon. Wrzesień potrafi jeszcze przypominać późne lato, październik przynosi najbardziej intensywne kolory, a w listopadzie na wyżej położonych szlakach można już spotkać śnieg i lód. Właśnie dlatego pytanie gdzie jechać w góry jesienią warto połączyć z drugim: czego właściwie oczekujemy od wyjazdu?

Jeśli zależy Ci na wysokogórskich widokach, dobrym kierunkiem będą Tatry. Gdy głównym celem są rozległe połoniny i jesienne lasy, trudno pominąć Bieszczady. Pieniny sprawdzą się natomiast podczas krótszego wyjazdu nastawionego na widokowe, ale przeważnie mniej wymagające wędrówki.

W każdym z tych pasm jesień wymaga jednak rozsądniejszego planowania niż środek lata. Dzień szybko się skraca, mokre liście i błoto utrudniają marsz, a temperatura na grani może być o wiele niższa niż w miejscowości, z której rozpoczynamy wycieczkę.

Podpowiadamy, gdzie w góry jesienią warto pojechać, które trasy w Tatrach, Bieszczadach i Pieninach wziąć pod uwagę oraz jak przygotować ubranie i plecak, żeby kapryśna pogoda nie zepsuła wyjazdu.

Jesień w górach – dlaczego warto wybrać się na szlak?

Najbardziej oczywistym argumentem są kolory, ale sprowadzenie jesiennych wycieczek wyłącznie do czerwonych i złotych liści byłoby sporym uproszczeniem.

Po zakończeniu wakacji wiele miejsc zaczyna funkcjonować w spokojniejszym rytmie. W popularnych dolinach nadal można spotkać sporo turystów, szczególnie w słoneczne weekendy, jednak w tygodniu różnica w porównaniu z lipcem czy sierpniem potrafi być wyraźna.

Jesienne powietrze bywa również bardzo przejrzyste. Po przejściu frontu i przy niskiej wilgotności widoczność potrafi być znakomita, co szczególnie docenia się na punktach widokowych.

Do najważniejszych zalet jesiennego wyjazdu należą:

• kolorowe lasy bukowe i mieszane
• mniejszy ruch poza najbardziej popularnymi trasami i weekendami
• przyjemniejsze temperatury podczas podejść
• dobra widoczność podczas stabilnej pogody
• zupełnie inny charakter znanych z lata krajobrazów
• możliwość połączenia aktywnego wypoczynku ze spokojniejszym pobytem poza szczytem wakacyjnego sezonu

Jest jednak druga strona medalu. Jesienna wycieczka w góry wymaga większej elastyczności. Trasy, które latem można przejść bez większego zastanowienia, po opadach stają się śliskie, a późną jesienią w wyższych partiach gór mogą pojawić się warunki typowo zimowe.

Gdzie w góry jesienią? Najpiękniejsze kierunki

Tatry, Bieszczady i Pieniny oferują trzy różne pomysły na jesień. Nie ma sensu szukać jednego zwycięzcy. Lepiej dopasować pasmo do własnego doświadczenia, terminu i sposobu spędzania czasu.

Tatry jesienią

Tatry jesienią są najbardziej różnorodną propozycją. Jednego dnia można spacerować dnem słonecznej doliny, a kolejnego obserwować pierwszy śnieg na wysokich szczytach.

We wrześniu często możliwe są jeszcze dłuższe wyprawy wysokogórskie, oczywiście przy odpowiedniej pogodzie i doświadczeniu. Październik szczególnie dobrze sprawdza się na trasach prowadzących przez lasy, polany i reglowe doliny. Późną jesienią warunki powyżej granicy lasu mogą już wymagać przygotowania zimowego.

Dużą zaletą Tatr jest wybór tras. Nie trzeba zdobywać dwutysięcznika, aby wrócić z wyjazdu z pięknymi zdjęciami. Dolina Kościeliska, Rusinowa Polana czy okolice Gubałówki potrafią jesienią wyglądać równie efektownie jak wysokie partie gór.

Bieszczady jesienią

Jesień w Bieszczadach ma swoich wiernych zwolenników i nietrudno zrozumieć dlaczego. Bukowe lasy przebarwiają się na żółto, pomarańczowo i czerwono, a ponad nimi ciągną się otwarte połoniny.

Najbardziej charakterystyczne są właśnie rozległe widoki. Po wejściu ponad las można długo wędrować otwartym grzbietem, obserwując kolejne pasma górskie.

Trzeba jednak uważać na popularny mit o całkowicie pustych Bieszczadach. W październikowy weekend przy dobrej pogodzie na Tarnicy czy Połoninie Wetlińskiej potrafi być naprawdę tłoczno. Jeśli szukasz ciszy, lepszym rozwiązaniem będzie wyjazd w tygodniu i wybór mniej oczywistych tras.

Pieniny jesienią

Pieniny mają mniejszą skalę niż Tatry, ale jesienią działa to na ich korzyść. W stosunkowo krótkim czasie można wejść na punkt widokowy, przejść grzbietem i wrócić do miejscowości bez planowania całodziennej wysokogórskiej wyprawy.

Znakiem rozpoznawczym są wapienne skały, przełom Dunajca oraz widoki na Tatry. Szczególnie efektownie prezentują się jesienią Sokolica, Trzy Korony i okolice Wysokiej.

To dobry wybór na weekend oraz dla osób, które chcą spędzić dużo czasu na szlaku, ale nie szukają technicznie wymagających tras.

Tatry jesienią – gdzie warto się wybrać?

Jesienny wyjazd w Tatry najlepiej planować inaczej niż wakacyjny. Zamiast przygotowywać sztywną listę szczytów do zdobycia, warto mieć kilka wariantów na różną pogodę.

Przy stabilnych warunkach można wybrać dłuższą trasę. Jeśli chmury schodzą nisko, wieje silny wiatr albo wysoko pojawia się oblodzenie, pozostają doliny, regle i niżej położone punkty widokowe.

Szlaki w Tatrach jesienią

Na jesienny wyjazd warto rozważyć między innymi:

We wrześniu doświadczeni turyści przy sprzyjających warunkach nadal wybierają wysokie partie Tatr. Z biegiem jesieni sytuacja szybko się jednak zmienia.

• Dolinę Kościeliską – dobry wybór na spokojniejszy dzień i wycieczkę bez konieczności zdobywania szczytu
• Halę Gąsienicową – jesienią szczególnie efektownie prezentują się kontrasty pomiędzy roślinnością a skalistym otoczeniem
• Rusinową Polanę – stosunkowo niewielkim wysiłkiem można dotrzeć do jednego z ciekawszych miejsc widokowych
• Dolinę Strążyską – dobry wariant na krótszy dzień
• Dolinę Chochołowską – długa, ale technicznie łatwa propozycja
• Czerwone Wierchy – bardzo atrakcyjne jesienią, lecz wymagające odpowiednich warunków, kondycji i doświadczenia

Przed wyborem wyższych tras trzeba sprawdzić aktualne warunki. To, że w centrum Zakopanego świeci słońce i jest kilkanaście stopni, nie mówi wiele o sytuacji wysoko w Tatrach.

Łatwe szlaki w Tatrach jesienią

Nie każdy jesienny wyjazd musi oznaczać wielogodzinne podejścia. Przy krótszym dniu, wyjeździe z dziećmi albo niepewnej pogodzie niżej położone trasy często okazują się rozsądniejszym wyborem.

Warto zainteresować się:

• Drogą pod Reglami
• Doliną Białego
• Doliną Strążyską
• Rusinową Polaną
• Kalatówkami
• Doliną Kościeliską
• początkowym odcinkiem Doliny Chochołowskiej

Określenie „łatwy szlak” nie oznacza oczywiście, że można zignorować warunki. Po deszczu nawet kamienista ścieżka w dolinie może być śliska, a pod koniec jesieni oblodzenie pojawia się również na niższych wysokościach.

Gdzie jesienią w Tatry? Najlepsze miejsca na wycieczkę

Jeśli najważniejsze są jesienne kolory, warto wybierać miejsca, w których las przeplata się z otwartymi przestrzeniami. Dobrym przykładem jest Rusinowa Polana. Po dotarciu na polanę otwiera się szeroki widok na Tatry, a sama trasa nie wymaga planowania całodziennej wyprawy.

Inny charakter ma Hala Gąsienicowa. Jesienią wysokogórskie otoczenie staje się bardziej surowe, a po pierwszych opadach śniegu kontrast między niżej położoną roślinnością a białymi partiami szczytów potrafi być bardzo wyraźny.

Na spokojniejszy dzień można wybrać Dolinę Kościeliską. To również dobry plan awaryjny, gdy warunki wysoko są gorsze, niż przewidywała prognoza.

Osoby nocujące w Zakopanem mogą potraktować Gubałówkę jako punkt na krótszy spacer albo spokojniejsze popołudnie. Jesienią panorama Tatr oglądana stąd ma zupełnie inny charakter niż w środku lata.

Jesienny pobyt na Gubałówce – Górski Dworek z widokiem na Tatry

Przy kilkudniowym pobycie dobrze mieć bazę, w której można przyjemnie spędzić także ten dzień, kiedy pogoda pokrzyżuje górskie plany. Jesienią ma to większe znaczenie niż latem.

Górski Dworek na Gubałówce dobrze wpisuje się w taki sposób wypoczynku. Położenie z dala od najbardziej zatłoczonej części Zakopanego pozwala złapać spokojniejszy rytm, a jednym z największych atutów jest widok na Tatry. Jesienią, gdy lasy zmieniają kolory, a na wysokich szczytach pojawia się pierwszy śnieg, panorama potrafi wyglądać szczególnie efektownie.

Wokół obiektu znajduje się duży zielony teren, z którego najprzyjemniej korzysta się właśnie wiosną, latem i jesienią. Do dyspozycji gości są również apartamenty z aneksami kuchennymi i kominkami, sauna oraz miejsce na grilla. Dzięki temu po chłodnym dniu na szlaku nie trzeba od razu wracać do gwarnego centrum.

Noclegi z widokiem na Tatry na Gubałówce są też ciekawym rozwiązaniem dla osób, które przyjeżdżają w góry bardziej dla krajobrazu i odpoczynku niż zdobywania kolejnych szczytów. Nawet dzień bez wyjścia na długi szlak nadal może mieć tutaj wyraźnie górski charakter.

Jakie buty w Tatry jesienią?

Jesienią ważniejsza od grubości buta jest jego przyczepność i dopasowanie do trasy. Obuwie powinno mieć podeszwę zapewniającą stabilność na mokrych kamieniach, błocie i liściach.

Na większość turystycznych tras warto wybierać buty trekkingowe, które:

• są wygodne również po kilku godzinach marszu
• mają dobrą podeszwę z wyraźnym bieżnikiem
• zapewniają odpowiednią ochronę stopy
• radzą sobie z wilgocią
• są wcześniej rozchodzone

Późną jesienią sytuacja jest bardziej skomplikowana. Jeśli w wyższych partiach pojawia się śnieg i lód, zwykłe wyposażenie na jesienny trekking może przestać wystarczać. Wtedy trasę i sprzęt trzeba dopasować już do warunków zimowych.

Co zabrać w Tatry jesienią?

W plecaku powinny znaleźć się rzeczy pozwalające zareagować na nagłą zmianę warunków:

• kurtka przeciwdeszczowa i przeciwwiatrowa
• dodatkowa ciepła warstwa
• czapka i rękawiczki
• zapas jedzenia i wody
• naładowany telefon
• powerbank
• mapa, także w wersji offline
• czołówka
• podstawowa apteczka
• folia NRC

Czołówka zasługuje na szczególne podkreślenie. Jesienią zmrok może zaskoczyć znacznie wcześniej niż podczas wakacyjnej wyprawy, a latarka w telefonie nie jest dobrym zamiennikiem podstawowego wyposażenia turystycznego.

Jesień w Bieszczadach – kiedy jechać i co zobaczyć?

Bieszczady najczęściej kojarzą się z październikiem i rzeczywiście jest to jeden z najbardziej atrakcyjnych okresów. Warto jednak pamiętać, że moment przebarwienia lasów nie przypada każdego roku dokładnie w tym samym terminie.

Kiedy w Bieszczady jesienią?

Wrzesień jest dobrym wyborem dla osób, które chcą wędrować dłużej i korzystać z większej ilości światła w ciągu dnia. Krajobraz zaczyna się zmieniać, ale pełnia jesiennych kolorów zazwyczaj dopiero nadchodzi.

Październik to okres najbardziej kojarzony ze złotą bieszczadzką jesienią. Jednocześnie pogoda staje się bardziej nieprzewidywalna, a dni są coraz krótsze.

Listopad ma zupełnie inny charakter. Na szlakach jest spokojniej, drzewa tracą liście, temperatury spadają, a wyżej mogą pojawić się warunki zimowe.

Kiedy złota jesień w Bieszczadach?

Nie da się wskazać jednego gwarantowanego weekendu. Tempo przebarwiania liści zależy od temperatury, opadów, wiatru, wysokości i przebiegu pogody w danym roku.

Najczęściej złota jesień w Bieszczadach kojarzona jest z pierwszą połową października, ale szczyt kolorów może przypaść wcześniej albo później.

Jeżeli wyjazd planujesz głównie z myślą o fotografowaniu jesiennych krajobrazów, warto obserwować bieżące zdjęcia i komunikaty z regionu zamiast opierać się wyłącznie na kalendarzu.

Gdzie jechać w Bieszczady jesienią?

Najbardziej praktycznymi bazami są okolice Wetliny, Cisnej, Ustrzyk Górnych i Lutowisk. Wybór powinien zależeć przede wszystkim od tras, które zamierzasz przejść.

Wetlina dobrze sprawdza się przy planowaniu wycieczek w rejon połonin. Ustrzyki Górne pozwalają wygodnie rozpocząć kilka popularnych tras w wyższe partie Bieszczadów. Cisna będzie dobrym rozwiązaniem dla osób chcących połączyć trekking ze spokojniejszym poznawaniem regionu.

Najpiękniejsze miejsca w Bieszczadach jesienią

Lista jest długa, ale podczas pierwszego jesiennego wyjazdu warto rozważyć przede wszystkim:

• Połoninę Wetlińską
• Połoninę Caryńską
• Tarnicę
• Bukowe Berdo
• Wielką Rawkę
• Małą Rawkę
• okolice Wetliny i Brzegów Górnych

Bardzo ciekawym wyborem jest Bukowe Berdo. Sama nazwa dobrze podpowiada, dlaczego trasa tak dobrze pasuje do jesiennego wyjazdu. Fragmenty prowadzące przez bukowe lasy mają w październiku wyjątkowy charakter, a po wyjściu wyżej pojawiają się szerokie panoramy.

Co zabrać w Bieszczady jesienią?

Lista będzie podobna jak w Tatrach, choć charakter tras jest inny. Koniecznie trzeba zabrać dobrą kurtkę przeciwdeszczową, dodatkową warstwę ocieplającą, czołówkę, zapas wody, jedzenie, mapę i naładowany telefon.

W Bieszczadach szczególnie warto przygotować się na błoto. Po kilku deszczowych dniach część ścieżek potrafi być mocno rozmoknięta, dlatego dobre buty i zapasowe skarpety mogą uratować komfort całej wycieczki.

Jesień w Pieninach – gdzie warto pojechać?

Pieniny są dobrym kierunkiem dla osób, które chcą połączyć trekking z bardziej wypoczynkowym charakterem wyjazdu. Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem czy okolice Czorsztyna pozwalają zaplanować kilka bardzo różnych dni bez pokonywania dużych odległości samochodem.

Jesienią szczególnie efektowne są kontrasty pomiędzy lasami, wapiennymi skałami i wijącym się Dunajcem.

Najpiękniejsze miejsca w Pieninach jesienią

Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc pozostają Trzy Korony. Widok z platformy obejmuje przełom Dunajca, okoliczne pasma, a przy dobrej widoczności również Tatry.

Sokolica oferuje inny kadr, ale równie mocno kojarzony z Pieninami. Jesienne lasy widziane z góry tworzą efektowną oprawę dla Dunajca.

Warto zainteresować się również:

• Wysoką
• Wąwozem Homole
• Przełomem Dunajca
• zamkami w Czorsztynie i Niedzicy
• Jeziorem Czorsztyńskim
• trasami w Małych Pieninach

Szlaki i atrakcje Pienin na jesienny wyjazd

Przy dobrej pogodzie można zaplanować wejście na Trzy Korony lub Sokolicę, a kolejnego dnia wybrać spokojniejszy spacer Drogą Pienińską.

Dobrym połączeniem jest też trekking i zwiedzanie zamków nad Jeziorem Czorsztyńskim. Taki plan sprawdza się szczególnie wtedy, gdy pogoda jest zbyt niepewna na całodzienną trasę grzbietową.

W październiku trzeba natomiast uważać na mokre liście. Na stromych fragmentach szlaku mogą być równie zdradliwe jak błoto, zwłaszcza podczas zejścia.

Jak się ubrać w góry jesienią?

Najgorszym rozwiązaniem jest ubieranie się wyłącznie na podstawie temperatury widocznej rano przy pensjonacie. W górach liczą się również wysokość, wiatr, wilgotność i intensywność wysiłku.

Przy podejściu może być bardzo ciepło, a kilkanaście minut później na odsłoniętej grani zaczniemy szybko marznąć.

Ubiór w góry jesienią – jak ubrać się na cebulkę?

Warstwowy system ubioru pozwala reagować na zmieniające się warunki.

Pierwsza warstwa powinna sprawnie odprowadzać wilgoć. Bawełniany T-shirt nie jest najlepszym wyborem na intensywny marsz, ponieważ po przepoceniu długo pozostaje mokry.

Druga warstwa odpowiada za izolację. Może to być polar albo lekka odzież ocieplająca.

Trzecia chroni przed wiatrem i opadami. Dobra kurtka z kapturem potrafi mieć większe znaczenie niż bardzo gruba warstwa założona pod spodem.

W plecaku warto mieć jeszcze dodatkowe ocieplenie na dłuższy postój.

Jakie spodnie w góry jesienią?

Najlepiej sprawdzają się spodnie trekkingowe, które nie ograniczają ruchów i stosunkowo szybko wysychają.

Jeansy są mało praktyczne. Po zmoczeniu stają się ciężkie, schną długo i przy spadku temperatury szybko obniżają komfort termiczny.

Późną jesienią przydatne mogą być cieplejsze spodnie trekkingowe lub dodatkowa warstwa termiczna. Na deszczowe dni warto rozważyć lekkie spodnie przeciwdeszczowe zakładane na podstawową warstwę.

Jakie buty w góry jesienią?

Najważniejsze są przyczepność, wygoda i odporność na warunki, w których rzeczywiście będziemy się poruszać.

Dobre jesienne buty trekkingowe powinny:

• stabilnie trzymać stopę
• mieć podeszwę z odpowiednim bieżnikiem
• dobrze radzić sobie na mokrym podłożu
• zapewniać komfort przez kilka godzin
• być dopasowane do trudności planowanej trasy

Nie warto zabierać w góry nowych butów prosto z pudełka. Nawet świetny model może spowodować bolesne otarcia, jeśli pierwszym testem będzie kilkunastokilometrowa wędrówka.

Jaka kurtka na jesienną wycieczkę w góry?

Kurtka powinna przede wszystkim chronić przed deszczem i wiatrem. Nie musi być bardzo gruba, jeśli pod spodem stosujemy odpowiednie warstwy.

Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kaptur, możliwość regulacji oraz wygodę noszenia z plecakiem.

Jesienią dobrze działa zestaw składający się z warstwy bazowej, polaru lub lekkiej warstwy ocieplającej oraz zewnętrznej kurtki chroniącej przed pogodą. Daje znacznie większą swobodę niż jedna bardzo ciepła kurtka, której podczas podejścia nie da się sensownie wykorzystać.

Jesienna wycieczka w góry – o czym pamiętać?

Jesienią margines na błędy w planowaniu stopniowo się zmniejsza. Szczególnie w październiku i listopadzie problemem nie musi być trudność techniczna trasy. Wystarczy późne wyjście, deszcz, spadek temperatury i brak czołówki, żeby prosty plan zamienił się w nieprzyjemny powrót po ciemku.

Pogoda w górach jesienią bywa zdradliwa

Prognozę warto sprawdzić w kilku źródłach i zrobić to ponownie rano przed wyjściem. Szczególnie istotne są:

• opady
• temperatura
• zachmurzenie
• siła i porywy wiatru
• możliwość burz
• wysokość, na której temperatura może spaść poniżej zera

Nie należy automatycznie przenosić prognozy dla Zakopanego, Wetliny czy Szczawnicy na szczyt. Warunki kilkaset lub ponad tysiąc metrów wyżej mogą być zupełnie inne.

Krótszy dzień i planowanie trasy

We wrześniu długość dnia nadal pozwala na stosunkowo swobodne planowanie. W drugiej połowie października sytuacja wygląda już inaczej, a po zmianie czasu zmrok przychodzi wyjątkowo szybko.

Trasę trzeba planować z zapasem. Jeśli przewodnik podaje sześć godzin marszu, nie oznacza to, że można wyruszyć dokładnie sześć godzin przed zachodem słońca. Trzeba uwzględnić postoje, robienie zdjęć, wolniejsze tempo, pomyłkę na rozdrożu czy trudniejsze warunki na ścieżce.

Jak przygotować się do zmiennych warunków?

Dobry jesienny plan powinien mieć wariant B.

Jeśli prognoza dla grani wygląda źle, zamiast całkowicie rezygnować z wyjazdu można wybrać dolinę albo krótszą trasę położoną niżej. Jeżeli opady mają rozpocząć się po południu, warto odpowiednio skrócić wycieczkę i wyruszyć wcześniej.

Przydatne jest również pobranie mapy offline. Zasięg telefonu w górach nie jest gwarantowany, a niska temperatura może przyspieszać rozładowywanie baterii.

Bezpieczeństwo na szlaku jesienią

Przed wyjściem dobrze poinformować kogoś o planowanej trasie i przewidywanej godzinie powrotu. Telefon powinien być naładowany, a numer alarmowy zapisany lub znany.

W polskich górach można korzystać z numerów ratunkowych 985 i 601 100 300, a także numeru 112. Przydatna jest aplikacja Ratunek, która może ułatwić przekazanie służbom lokalizacji.

W Tatrach przed wyjściem warto sprawdzać bieżące komunikaty Tatrzańskiego Parku Narodowego i TOPR. W Bieszczadach analogicznie warto korzystać z aktualnych informacji Bieszczadzkiego Parku Narodowego i GOPR.

Najważniejsza zasada pozostaje jednak bardzo prosta: jeśli warunki wyraźnie się pogarszają, zawrócenie jest normalną częścią turystyki górskiej. Szczyt można odwiedzić innym razem.

Kiedy najlepiej jechać w góry jesienią?

Nie istnieje jeden idealny termin. Wrzesień, październik i listopad oferują zupełnie inne warunki, dlatego odpowiedź zależy od celu wyjazdu.

Jeżeli głównym celem są kolory jesieni, najczęściej warto celować w październik. Konkretnego terminu nie należy jednak wybierać wyłącznie na podstawie doświadczeń z poprzednich lat. Przebarwianie roślinności zależy od wysokości i przebiegu pogody, więc „idealny weekend” może się przesuwać.

Tatry, Bieszczady czy Pieniny – co wybrać jesienią?

Jeżeli nadal zastanawiasz się, gdzie jechać w góry jesienią, warto zamiast porównywania samych widoków zastanowić się nad charakterem wyjazdu.

Tatry wybierz, jeśli zależy Ci na największej różnorodności. Możesz połączyć łatwe doliny, widokowe polany i bardziej wymagające górskie trasy, dostosowując plan do pogody.

Bieszczady będą świetnym kierunkiem dla osób marzących o długich grzbietach, bukowych lasach i połoninach. Szczególnie mocno pokazują swój charakter w październiku.

Pieniny sprawdzą się podczas weekendu, rodzinnego wyjazdu albo wtedy, gdy zamiast całodziennej wyprawy chcesz połączyć krótsze szlaki z innymi atrakcjami.

Niezależnie od wyboru warto zostawić sobie trochę swobody. Jesień nagradza tych, którzy potrafią zmienić trasę, wyjść wcześniej albo przełożyć ambitny cel na następny dzień.

Bo dobry jesienny wyjazd w góry nie zaczyna się od listy szczytów do zdobycia. Zaczyna się od dopasowania planu do pogody, własnego doświadczenia i liczby godzin, które rzeczywiście mamy do dyspozycji. Dzięki temu zamiast walczyć z warunkami można wykorzystać to, co w jesieni jest najciekawsze: ciszę, światło, kolory i krajobraz zmieniający się właściwie z tygodnia na tydzień.